جةنظـي بؤرجوازيةت و دايةتيمان بـؤي


ئةمىؤ بؤرجوازيةتي جيهاني لة قةيرانصكي ظةورةدا ئةي، تةنظوضةلةمةكانيشي لةوةداية كة نةك هةر ناتوانصت بةسادةيي و لةىصظاي زياتر ضةوساندنةوةوة طىؤليتاريا بةكاربهصنصت، بةلكو لةزؤر شوصني جيهاندا ىووبةىوي جموجول و بةرطةرضدانةوةي طىؤليتاري بؤتةوة و زةنظي تصكشكاندنـي ئاسايشة كؤمةلآيةتي يةكةي بةظوصدا دةدرصت و دووطاتي يةكصتي ضينايةتي طىؤليتارياي لة طصناودا دةكرصتةوة. بؤ بةرطةرضدانةنةوةي ئةم بارة نالةبارة، بؤرجوازيةكان بةناضاري طةنا بؤ لةناوبردني بةكؤمةلي طىؤليتاريةكان و تصكشكاندني ئةو دووطات كردنةوةيةي بؤ يةكصتي ية ضينايةتي يةكةي دةبةن، لة طصشبىكص نةتةوةيـي و ديني و ديموكراسي و جةنظةكانياندا.

ئةم طةلامارةي بؤرجوازيةتي جيهاني بؤ فةوتاندني طىؤليتاريةكان و تصكشكاندني يةكصتي ية جيهانيةكةي لة قةسابخانةكاني "عصراق ــ ئصران"،" هاوطةيمانةكان ــ عصراق"، ىواندا، سؤمال، ئةفغانستان، يؤظؤسلافيا، ىوسيا، جةزائير، فةلةستين، توركيا، كوردستان... دا، وة لةسةر لاشة كةلةكة بووةكاني طىؤليتاريةكان بةرجةستةبووة. وة هةموو قةسابخانةيةكيش لةو قةسابخانانة دىندةيي سةرمايةو بةردةوام بووني قةسابخانةيةكي بةرفراوانتري دواي خؤي نيشان داوين، وة ئةوة شي دووطات كردؤتةوة كة ضؤن فةوتاندني بةكؤمةلي طىؤليتاريةكان طص طليكانةي ديمؤكراسيةتة، بؤ بنيات ناني قةوارةي نةتةوةيي و دنياي شارستانـي.

لةكوردستاندا، تةنظوضةلةمةي ظراني، باري مةمرة و مةي، بصخانةو لانةيي، نةخؤشي و اراوي بوون... بؤ طىؤليتاريةكان، وة كةلةكةكردني سةرماية و بنيات ناني دام و دةزظاكاني حكومةت( سوطا و ىيكخستن و طؤليس و قانون..) بؤ بؤرواكان، وة دايةتي طىؤليتاريي بؤ ئةو شالآوةي بؤرواكان و مل نةدان بؤ طصويستةكاني، سةرضاوةي قةيرانةكة و شةى و شؤىي هصزة بؤروازيةكانة تياي دا.

دةست كورتي كرصكاران لة دابين كردني مةمرةو مةي يانيان دا، وة زيادبووني بةرفراواني ظراني وبص لانةيي و بلآوبوونةوةي نةخؤشي لةلايةك، وة كةلةكةكردني سةرماية لةلايةن "طارتي" و "يةكصتي" و "ئيسلامي يةكان"، وة بنيات ناني دام و دةزظاكاني سةربازي و جاسوسي و ىيكخستن و سةرف كردني بة لصشاوي طارةو طوول تياياندا( ضةندين جار كاول كردني بارةظاكانيان لة شةردا و دووبارة بنيات نانةوةيان، كىيني ضةك و...)، وة بنيات نانةوةي كةلاوةكانــي نيشتمـــان ( مزظةوت و كةنيسةكان و ...) بة هاوكاري ىصكخراوة جيهانيةكان، وة هةروةها خستنة ئيشي كرصكاران بة طص ي ئةو ئاظاداريانةي كة ىصكخستنةكاني هصزةكاني ناو طارلةمان ئةيدات، وة بص كاركردن و برسي كردن و ىاوناني ىؤانةي بةشصكي زؤر لةو كرصكارانةي كة لةسةر شةقامةكان ئيش ئةكةن،هةر لة طاليا ئاوارةكردني ئةو نيشتة جص يانةي كة شوينة حكومي يةكانيان داظير كردووة لة ناوضةكاني "سلصماني و هةولصر و دهؤك" دا، وة طال طصوةنانيان بؤ بارصكي وا كة تياي دا ىازي بن بةوةي بضنة ىيزي طؤليس و سوطاوة( ليواتايبةتةكان، كؤماندؤ، هصزةضةكدارةكاني تر..) لةلايةكي ترةوة، وة بةرطةرضي ئةوبارةش، واتة دةستةمؤ نةبووني طىؤليتاريةكان بؤ ئةو هةموو شالآوانةي بؤرجوازيةت ، وة بص توانايي بؤرواكان لة بردنة طصشةوةي هصزةكانيان لةو بارة قةيراناويةدا بة ىووني ديارة، وة لةلايةن سةراني حيزبة ناسيوناليست و ديني يةكانةوة داني طيادا نراوة، وة هةر يةكصكيشيان هةولي داوة بة شصوةيةكي هةلخةلةتصنةرانة خؤي لص دةرباز بكات و طصشبىكص كةرةكةي طص تاوان بار بكات،وة لةو ىصظةيةوة بارصكي شةرعـي بؤ كردةوةكانيان دابين بكةن.

بة طصضةوانةي ئةو هةولة دىندة و هةلخةلصنةرانةي هصزة بؤروازيةكانةوة، وة سةرةىاي ئةو هةموو هةولةيان لة برسي كردن و تؤقاندن و تيرؤر كردني طىؤليتاريةكاندا، فاكتةري سةرةكي لاوازي بؤرجوازيةت لة ناوضةكةدا بريتي ية لة مل كةض نةبوون و قورباني نةداني طىؤليتايةكان بؤ طىكردنةوةي طصويستي يةكاني بؤرجوازيةت، كة بريتين لة: ئيش كردني كرصكاران بة نانةسكي و كةمتريش لةوة، دةست بةردار بووني طىؤليتاريةكان لة يةكصتي ية ضينايةتيةكةيان، سةرشؤىبوونيان بؤ طصشبىكصي حيزبةكان، ضوونة ىيزي سوطا و طؤليس و بوون بة جاسوس بةسةر يةكتري يةوة، خؤ بةكوشت دان لة شةىةكانياندا، ضوون بؤ ىيزي هةلباردن و طارلةمان و ىازي بوون بة زماني ديموكراسيةت، بةرظري كردن لة كيانـي نةتةوةيـي و سةروةرصتي نيشتمان...لة طصناو دةربازبوون لةو قةيرانة و جصظيركردني باري سةرماية و فؤىمـي حكومةتةكةي لة ناوضةكةدا. ئةم بص هصزيةي بؤرجوازيةتيش بة ئاشكرا ئةبينرصت لة باري دام و دةزظاكاني دا، لة هةولةكاني دا بؤ ظشتي كردنةوةي باري ضةوساندنةوة و نيزام لةشارو لادصكاندا، لة بار قورسي طصكهصناني سوطا و طؤليس دا، لة طشت كردني كرصكاران( تةنانةت ساردوو سىي ئةوانةشي قاضصكيان لة ناو ئةوانداية) بؤ شةرةكانيان...

لصرةدا، هصزة بؤرجوازيةكان، بؤ دةربازبوون لةو تةنظوضةلةمانة بةناضاري طةنا بؤ ىصظايةكي بةكار ئةبةن، ئةويش ظشتي كردنةوةي زياتر و زياتري شةىةكانيان و خستنةكاري ضي لة توانايانداية بؤ كوشتاري بة كؤمةلي طىؤليتاريةكان، وة دةمكوت كردني ئةوانةشيان كة بةر ئةو كوشتارة ناكةون، ئينجا خستنةكاري ئةو تواناي جةنظء و دةمكوت كردنة بةرامبةر بة هةر جمووجول و ياخي بوونصك كة ىوويان تص بكات( بؤ ىاستي ئةمةش تةنيا ئةوة بةسة بزانين كة هةر كام لةو هصزانة ض بىيارصكي تصرؤريستانةيان طص ية بةرامبةر بة هةر ضالاكي يةكي طىؤليتاري كة بصتة سةر ىوو لة سنوري كؤنترؤلياندا). بةم شصوةيةش لةسةر هصلصكي ضينايةتي و لة ضوارضصوةيةكي ظشتي دا طصويستي يةكانيان دةبةنة طصشةوة و زال بوون بةدةست دصنن بةسةر طىؤليتاريادا. دةبن بة خاوةني نيزام ، ياسا، سوطا.. واتة زةمينة و ضوارضصوةي كؤيلةكردن و ظوشيني طىؤليتاريا و دةستخستني سةرماية. هيض ظرنظيش ني ية كام لةم حيزبانة براوة و كاميشيان دؤىاون، كاميان بؤتة هصزي سةرةكي و خاوةني ئةو هصل و ضوارضصوةية لة دةسةلآت و كاميشيان بؤتة تةواوكةري!

جةنظي نصوان يةكصتي و طارتي ( وةكو جةنظي عصراق ــ ئصران، ىوسيا ــ ضيضان، بةرةي ىزظاري جةزائير ــ ئيسلاميةكان...) جةنظي فةوتاندني بة كؤمةلمان و تصشكاندني يةكصتي ضينايةتيمان و خؤ سازداني نيزامي بؤرواكانة لةسةريةوة. بؤ باشتر كؤنترؤل كردني بةكارهصناني ئةوةي كة ماوة، لةسةر دةستي ئةو هصزانةدا كة سةركةوتني باش بةدةست دصنن لةو فةوتاندن و تصشكاندنةماندا و لة كؤكردنةوةي سةرئةنجامةكانيشي دا. هةموو شالآوة "كؤنةطةرستي" و "بص ظانةطةرستي"و "نيشتمان طةروةري" و سؤشيال ــ ديمؤكراسي"يةكانيشيان لةو جةنظةدا، بريتي ية لة هصزي ضينايةتيان بؤ فريةداني زياتري طىؤليتاريةكان و كردنيان بة قورباني مةرامةكانيان. بؤ ئةوةية كة حةقيقةتي د بة طىؤليتاري جةنظةكةيان بشارنةوة ، ئةوةش حةشار بدةن كة هةموويان بؤرجوازين، سةركوت كةرن، دومنن، وة لة طصناوي بةكارهصنانماندا، زينداني كردنماندا، فةوتاندنماندا.. هةن و هيضي تر.

يةكصتي هةول ئةدات كة لة كوشتاركاريةكاني ناوضةكاني " طشدةر، شارةزوور، هةولصر، حاجي هؤمةران.." دا و لةسةر لاشةي كوراوةكان و طةك كةوتةيي بريندارةكان.. " نياز ظلآوي طـارتي" و " دلسؤزي خؤيان" بؤ " جةماوةري ضةوساوة " نيشان بدات، وة طارتيـش بةهةمان شصوة هةول ئةدات كة " عةسكةرتاريةتي يةكصتي" و " باوةىبووني خؤي بة ئاشتي و هةلباردن و كؤنظرةي نيشتماني" بخاتةىوو، وة ناوبيوانةكانيش، لة حكومةت و ظروطة ئاشتي خواز و مرؤث دؤستةكان، لةسةر هةمان نمايش هةول ئةدةن بمان بةن بةرةو " نةفرةت لةشةى" و "بي ئاشتي"، بةهةمووشيان بةروبوومي جصمي يةكةم لةو جةنظةي هةلخةلةتاندن و بةكوشتدان و ىاهصناني طىؤليتاريةكان كؤدةكةنةوة و لةسةر مصزي ىاوص دابةش و ىصكي دةكةن و خؤيان بؤ جصمةكاني تري ئامادةدةكةن. بةم شصوةية و لة هصلصكي طان و بةريندا كؤنترؤلة ضينايةتيةكةيان دي طىؤليتاريا دةبةنة طصشةوة و جصظؤىكصش لة ىيزةكاني خؤياندا دةكةن.

ظروطة ماف طةروةر و ئاشتي خوازةكان، طارلةمانتاراني مانظرتو وة ىؤشنبير و نووسةراني ناىةزا بةشةى... هصزصكي بؤروازين و كؤشش دةكةن دمان لةسةر هةمان بنةماي دةستةمؤ كردنمان بؤ طصويستيةكاني دةسةلآتي سةرماية. ئةمانة هةول ئةدةن كة توىةي يةكةمان، ياخي بوونةكةمان، كؤششةكانمان د بةو جةنظةي فةوتاندنمان، خؤي بكات بة " ئاوي ئاشتي"دا، وة لةوص وة ئةو طةرت طةرت بوون و داتةكاندن و خؤبةدةستةوةدان و دةستةمؤبوون و تصشكانة لة طصناو طصويستيةكاني دةسةلآتي سةرمايةدا وةرظرصت، كة بةىصظاكاني تر نةكراوة بصتةدي. ئةمانة، لةترس و دلةىاوكص ياندا لة قول بوونةوةي زياتري بارة قةيراناويةكة، وة بص بىواييان بة هصزي لايةنة شةىكةرةكان لة بةرظرتن بةو قول بوونةوةية، وة لة طاراستني ىصم( واتة لة ضةوساندنةوة و دايةتي كردنمان دا)،وة زؤربةي كاتيش بة ضالاكي و لةسةر داواي " هصزة شةى كةرةكان"خؤيان، خةريكي ناوبي واني و ناىةزايي دةربىين و يةخةدادىين و خؤسوتاندنن، بؤ هصشتنةوةي مل ملانصكان لة سنووري توانا و بةرةوةنديةكاني بؤرجوازيةتدا. بؤ قؤستنةوةي توىةيي و دايةتيةكةمان، برسصتي و بصزاريةكةمان و تصكةل كردني بة وةسيلة بؤرجوازيةكان و ئاراستةداني بةرةو ئةوةي كة " ئةم شةىة، شةىصكي ظلآوة"،" نامؤية بة ديمؤكراسيةت"، " دة بة مافي مرؤث"،" طيلاني دومناني ئازادي ظةل و نةتةوةية"و...هتد. لةم ىصظةيةوة و بؤ هةمان مةبةستي ضينايةتي يان هةولي دةستةمؤكردن و بةكارهصناني ئةو توانةيةمان دةدةن كة "شةىةنظصزةكان" نةيان توانيوة كؤنترؤلي كةن. دةكةونة داىشتني طيلاني دابةش كردنمان بةسةر لايةنظيري كردني un، فلآن يان فيسار حيزب، طارلةمانتاراني مانظرتو، خوازياراني ئاشتي و.. ، بةم شصوةية هةل ئةسن بة تؤماركردني ئةم دةست لص وةشاندن و شطرزة كردنةمان وةك ىةسيدصكي هصز بؤ خؤيان( وةكو ضؤن لاشة كةلةكة بووةكاني هاو ضينايةتيةكانمان لةسةر ئةم ليست و ئةو ليست، ئةم بةرةو ئةو بةرة، تؤمار دةكةن)، وة دةيهاونة سةر ىةسيدي ضينايةتي بؤروازيةت، سةر هيزي جصظيركردني دةولةت.

ئـاشتــي خـوازةكان هةول ئةدةن كة ئـةو تـوانا طىؤليتارية دابةش و دابةش بكةنةوة كة خؤي طاراستووة لة قةسابخانةكاني " يةكصتي ــ طارتي ــ بةعس ــ ئيسلاميةكان"، وة دايةتيان ئةكات و بةرطةرضي طلاني تصوةظلاندنيان و بردنة طصشةوةي مةرامةكانيان دةداتةوة: "سةروةرصتي ياسا و طارلةمان"، " طصشبىكصي سياسي ئازاد"، " هةلباردني ظشتي"، " بةرفراوان كردني حكومةت"،"دامةزراندني كؤماري ئيسلامي"...

بؤية بةلاي ئصمةي طىؤليتارياوة، هةولي كاريظةر لة دي " يةكصتي ــ طارتي ــ بةعس ــ ئيسلاميةكان"، لايةنظيري كردني U

حيزبي شيوعي كوردستان" و " كؤميتةي دي شةى" و " بةرةي ئازادي بص قةيدوشةرتي سياسي" و"نةتةوةيةكظرتووةكان"و"ئؤطؤزسيؤني عصراق"و " طارلةمانتار و ىؤشنبيراني مانظرتوو"، وة كؤششي ظروطة سؤشيال ــ ديموكراتةكاني تر ني ية، بةلكو خةباتي شؤرشظصرانةمانة د بة " نيشتمان طةروةر" و " بصظانة طةرست"، " كؤنةطةرست" و " طصشكةوتن خواز"، "ئاشتي خواز" و " طصشبىكصي ئازاد" و هةموو دام و دةزظاو ىصظاكاني ئةو ضينة دومنة.

ئامانجـي هةموو بؤرواكان بريتي ية لة :

- مل كةضكردني طىؤلتاريةكان بؤ قوربانيةكاني سةرماية.

- فةوتاندني طىؤليتاريةكان لة جةنظةكانياندا.

- تصشكاندني هةموو بوونصكي سةربةخؤي طىؤليتاريا.

- ىصكخستني حكومةت( ىصكخراوةكاني، سوطا، طؤليس، مزظةوت، طارلةمان و هةموو دام و دةزظاكاني تري دةولةت)،و بنيات نانةوةي كةلاوةكاني نيشتمان.

- كردني زماني ديمؤكراسيةت، مافي مرؤث، دين، بة زماني كرصكاران و مؤل دانيان لة كارظة و مزظةوت و دةزظاكاني ىصكخستن و ىيزةكاني هةلباردندا و لة صر سصبةري ئالآ ىةنظاوىةنظةكاني طصشبىكص دا.

ىصىةو و ئامانجـةكانـي طىؤليتاريا:

- هاوجووت كردني هصز و ظروطة بؤرجوازيةكان بةيةكتري و بة ناوةىؤكي فةوتصنةرانةي سةرماية دمان.

- طاراستني توىةيي و دايةتيةكةمان لة تصوةظلاندن لة طلانةكاني بؤرجوازيةت و لة تصكةل كردن بة مةرامةبؤرجوازيةكان، وة ئاراستةداني ئةو توانا سةربةخؤيةمان ىووة و بةرفراوانكردني بزووتنةوةكةمان د بة قوربانيةكاني سةرماية.

- ىصكخستني كؤششة شؤىشظصىيةكةمان لة خانة طىؤليتاريةكانماندا لة هةموو لايةكةوة، وة ظرص دانيان بةيةكةوة بة شصوةيةكي سةرانسةري د بة بةرفراوانكردني شالآوي شةى ــ ئاشتي، ئاشتي ــ شةى ي هصزة بؤروازيةكان، كة هيض سنوريان ني ية لة بةرطةرضدانةوةماندا.

- بةرطةرضدانةوةي هةولة هةل خةلةتصنةرة" ىيفؤرميستي و ئيداريةكان"، كة تصكؤشةرةكاني ئةولايةنة لةو ىصظةيةوة هةولي طى كردنةوةي كةلةبةر و كةم و كوىيةكاني حوكمي بؤرجوازي ئةدةن، بة" تواناي كرصكاري" و لة صر ئالآي " تواناي بةشداري كردني كرصكاران لة حوكم دا" و " لة ىصظةي شوراكان" يانةوة. ضونكة ئةم "تصكؤشةرة كرصكاريانة" لةم ىصظةيةوة هيض ئةنجام نادةن جظة لة خزمةتكردصكي ديموكراسي خوازانةي طصويستي يةكاني دةسةلآتي ضينايةتي سةرماية نةبصت، بة ملكةضكردن و بة هاوولآتي كردني طىؤليتاريةكان و داتةكاندنيان لة ضالاكيةشؤرشظصىانةكةيان و بةرةوةندية ضينايةتيةكةيان، وة بردنيان بةرةو دةستةمؤبوون بؤ ديموكراسيةت و قورباني دان بؤي، بة ىصظةي " طصشبىكصي سياسي ئازاد" بؤ هةموو حيزب و كةس و هصزة سيايةكان، بةدةست هصناني بازاىي سياسي ئازاد!

- بةرطةرضدانةوةي هةولةكاني " تازة كردنةوةي طارلةمان"، " طتةوكردني بةرةي نيشتماني"،" خولي نوصي هةلباردن"،

بةرفراوان كردني ىؤلي ئيسلاميةكان و "ئؤطؤزسيؤني عصراقي"و طتةوكردني ىؤلي "نةتةوةيةكظرتووةكان" لة كوردستاندا

.. كة ئاشتي خواز و مـاف طـةروةرةكان هةول ئةدةن وةك دةسكةوتصكي ظرنظي خةباتـي بـص ووضانيـان طصمان بنـاسصنن و وةك بوارصكي سةطاو بةسةر " شةى فرؤشان" و " طص شصل كةراني مافي مرؤث"دا، وة بؤ بة بةرةوةندي ظشتي ىاطصضمان كةن بؤي.

كة بةو طلانة مةبةستيانة كوشتاري شةىةكان و مصووي د بة طىؤليتاري طارلةماني كوردي و ئيسلاميةكانمان لة بير ببةنةوة و لاطةىةيةكي سـطـي لة ئاشتي و تةبايي نيشتماني و ديمؤكراسيةتمان بخةنة بةردةم، بؤ سةرلةنوص طىكردنةوةي بة لاشة كةلةكة بووةكاني ضينكةمان.

- بةهصز و بةرفراوان كردني يةكصتي ية جيهانيةكةمان ىووة و شؤىشة كؤمةلآيةتيةكةي.

با مةلبةندي ىصكخستن و لقةكان، دام و دةزظا طارلةماني و كؤىة ديمؤكراسيةكان،

زيندان و مزظةوت و بانكةكان.. بكةينة ظؤىستاني ظشت هصزة بؤروازيةكان.

بىوخـص جةنظي بؤرجوازي، كة جةنظي فةوتاندنمانة.

بىوخـص ئاشتي و تةبايي نيشتماني، كة هصزي مل كةض كردنمانة.

بي يةكصتي ئةنتةرناسيوناليستي طىؤليتاريا ، كة تاكة زامني سةركةوتني شؤىشي كؤمؤنيستي ية.

كانووني دووةمي 1995 ظروطي كؤمؤنيستي ئةنتةرناسيوناليست

ظروطي كؤمؤنيستي ئينتةرناسيوناليست